2021 елның ахырына Индонезиядә (алга таба Индонезия дип атала) 800 000 тонна калай рудасы запаслары бар, бу дөнья күләменең 16% ын тәшкил итә, һәм запас җитештерү коэффициенты 15 ел тәшкил итә, бу дөнья күләмендәге уртача 17 елдан түбәнрәк. Индонезиядәге калай рудасы ресурсларында түбәнрәк сортлы тирәнрәк ятмалар бар, һәм калай рудасын чыгару шактый кимегән. Хәзерге вакытта Индонезиянең калай шахтасын казу тирәнлеге җир өстендә 50 метрдан җир өстендә 100 ~ 150 метрга кадәр кимегән. Тау эшләренең катлаулылыгы артты, һәм Индонезиянең калай шахтасын казу да елдан-ел кимеде, 2011 елгы 104500 тонна иң югары ноктасыннан 2020 елда 53000 тоннага кадәр. Индонезия әле дә дөньяда калай рудасын икенче зур тәэмин итүче булса да, аның дөнья күләмендә калай җитештерүдәге өлеше 2011 елгы 35% тан 2020 елда 20% ка кадәр кимеде.

Дөньяда икенче урында торган чистартылган калай җитештерүче ил буларак, Индонезиянең чистартылган калай белән тәэмин итүе бик мөһим, ләкин Индонезиянең гомуми чистартылган калай белән тәэмин итүе һәм тәкъдим сыгылмалылыгы кимү тенденциясен күрсәтә.

Беренчедән, Индонезиянең чимал руда экспорты сәясәте катгыйлана баруын дәвам итте. 2021 елның ноябрендә Индонезия президенты Джоко Видодо 2024 елда Индонезиянең калай рудасы экспортын туктатачагын әйтте. 2014 елда Индонезия Сәүдә министрлыгы чимал калай экспортын тыю өчен 44 нче сәүдә регламентын чыгарды, бу түбән бәяләрдә күп санлы калай ресурсларын югалтуны чикләү һәм калай сәнәгатен һәм калай ресурсларының бәясен яхшырту өчен эшләнгән. Регламент гамәлгә кертелгәннән соң, Индонезиядә калай шахтасы җитештерү күләме кимеде. 2020 елда Индонезиядә калай шахтасы / эшкәртелгән калай җитештерү нисбәте нибары 0,9 тәшкил итә. Индонезиянең эретү куәте калай рудасына караганда түбәнрәк булганлыктан, һәм эчке эретү куәте кыска вакыт эчендә башта экспортланган калай рудасын үзләштерү авыр булганлыктан, Индонезиядә калай рудасы җитештерү илнең эретү ихтыяҗын канәгатьләндерү өчен кимеде. 2019 елдан бирле Индонезия калай шахтасының эшкәртелгән калай җитештерү коэффициенты 1 дән кимрәк булды, ә 2020 елда бу коэффициент нибары 0,9 гына. Калай шахтасының җитештерү күләме эчке эшкәртелгән калай җитештерүне каплый алмады.

Икенчедән, Индонезиядә ресурсларның гомуми сыйфаты кимүе, җир ресурсларының сирәгәю проблемалары һәм диңгез төбендәге казуның кыенлыгы арту, калай рудасы чыгаруны чикләү. Хәзерге вакытта Индонезиядә калай рудасы чыгаруның төп өлешен су асты калай рудасы тәшкил итә. Су асты көймәләрендә казу авыр һәм кыйммәт, һәм калай рудасы чыгаруга да сезонлы йогынты ясалачак.

Tianma компаниясе Индонезиядә иң зур калай җитештерүче булып тора, җир мәйданының 90% ы калай чыгару өчен расланган, ә яр буенда калай җитештерү 94% тәшкил итә. Ләкин, Tianma компаниясенең начар идарә итүе аркасында, аның тау чыгару хокуклары күп санлы кечкенә шәхси шахтерлар тарафыннан артык файдаланыла, һәм Tianma компаниясе соңгы елларда тау чыгару хокуклары өстеннән контрольне көчәйтергә мәҗбүр булды. Хәзерге вакытта компаниянең калай шахтасы чыгару күләме су асты калай шахтасына күбрәк бәйле, һәм яр буенда калай шахтасы чыгару өлеше 2010 елда 54% тан 2020 елда 94% ка кадәр артты. 2020 ел ахырына Tianma компаниясенең яр буенда югары сыйфатлы калай рудасы запаслары нибары 16000 тонна тәшкил итә.

Tianma компаниясенең калай металл җитештерү күләме, гомумән алганда, кимү тенденциясен күрсәтә. 2019 елда Tianma компаниясенең калай җитештерү күләме 76000 тоннага җитте, бу узган ел белән чагыштырганда 128% үсеш, бу соңгы елларда югары күрсәткеч. Бу, нигездә, 2018 елның дүртенче кварталында Индонезиядә яңа экспорт кагыйдәләрен гамәлгә ашыру белән бәйле, бу Tianma компаниясенә статистика буенча лицензия кысаларында законсыз шахтерлардан продукция алырга мөмкинлек бирде, ләкин компаниянең чын калай җитештерү куәте артмады. Шул вакыттан бирле Tianma компаниясенең калай җитештерү күләме кими бара. 2021 елның беренче өч кварталында Tianma компаниясенең эшкәртелгән калай җитештерү күләме 19000 тонна тәшкил итте, бу узган ел белән чагыштырганда 49% ка кимү.

Өченчедән, кечкенә шәхси эретү предприятиеләре эшкәртелгән калай белән тәэмин итүнең төп көченә әйләнде

Киләчәктә Индонезиянең калай ресурслары зур эретү заводларында тупланачак

Соңгы вакытта Индонезиянең калай коелмалары экспорты елдан-ел торгызылды, бу, нигездә, шәхси эретү заводларыннан калай коелмалары экспорты арту хисабына булды. 2020 елның ахырына Индонезиядәге шәхси эретү предприятиеләренең эшкәртелгән калайның гомуми куәте якынча 50 000 тонна тәшкил итте, бу Индонезиянең гомуми куәтенең 62% ын тәшкил итә. Индонезиядә калай чыгару һәм эшкәртелгән калай чыгаруның бер үзенчәлеге шунда ки, аларның күбесе шәхси предприятиеләр тарафыннан кечкенә күләмдә җитештерелә, һәм җитештерү бәя дәрәҗәсенә карап җайга салыначак. Калай бәясе югары булганда, кечкенә предприятиеләр җитештерүне шунда ук арттыралар, ә калай бәясе төшкәч, алар җитештерү куәтләрен ябарга сайлыйлар. Шуңа күрә Индонезиядә калай рудасы һәм эшкәртелгән калай чыгару зур тотрыксызлыкка һәм начар фаразлаучанлыкка ия.

2021 елның беренче өч кварталында Индонезия 53000 тонна эшкәртелгән калай экспортлаган, бу 2020 елның шул ук чоры белән чагыштырганда 4,8% ка күбрәк. Автор фикеренчә, җирле шәхси эретү заводларының эшкәртелгән калай экспорты Tianma компаниясенең эшкәртелгән калай җитештерү күләме кимү сәбәпле булган аерманы каплады. Шулай да, шәхси эретү заводларының куәтләрен киңәйтү һәм экспорт күләме Индонезиядә әйләнә-тирә мохитне саклау буенча катгый күзәтү белән җайга салынуын билгеләп үтәргә кирәк. 2022 елның гыйнварына Индонезия хөкүмәте биржа аша яңа калай экспорты лицензиясен бирмәгән.

Автор фикеренчә, киләчәктә Индонезиянең калай ресурслары зур эретү заводларында күбрәк тупланачак, кече предприятиеләрнең эшкәртелгән калай җитештерү күләменең сизелерлек арту мөмкинлеге кимиячәк, эшкәртелгән калай җитештерү күләме тотрыклы булачак, һәм чыгару сыгылмалылыгы системалы рәвештә кимиячәк. Индонезиядә чимал калай мәгъдәненең сорты кимү белән, кече предприятиеләрнең кече күләмле җитештерү ысулы көннән-көн икътисади яктан отышсызрак була бара, һәм күп санлы кечкенә предприятиеләр базардан чыгарылачак. Индонезиянең яңа тау-кен казу законы кертелгәннән соң, калай чимал мәгъдәне белән тәэмин итү зур предприятиеләргә күбрәк киләчәк, бу кече эретү предприятиеләренә калай чимал мәгъдәне белән тәэмин итүдә "туплану эффекты" бирәчәк.